Thursday, November 26th, 2015 | Author:

HẬU QUẢ CỦA TƯ DUY THÁP NGÀ KHOA HỌC

Phỏng vấn GS Nguyễn Đăng Hưng do PV Thanh Hiền (Petrotimes) thực hiện

******

Lời dẫn:

Bài phỏng vấn này đã được đăng trên “Năng lượng Mới” mục “Chân dung và đối thoại” ngày 24/11/2015. Bài đăng tải đã được biên tập lại với một ít thay đổi.

Nay trên blog cá nhân này, quý độc già sẽ đọc được nguyên văn.

____

Vào đề:

Những người nông dân chân đất hằng năm vẫn sáng chế ra những sản phẩm phục vụ trực tiếp cho lao động trong khi các nhà khoa học bàn giấy chỉ có những dự án vẽ vời!

Trong câu chuyện vối phóng viên năng lượng mới GS Nguyễn Đăng Hưng cho rằng sở dĩ có câu chuyện trên bởi Việt Nam có quá nhiều các “ông quan khoa học”,“tư duy tháp ngà”.

 

Nội dung cuộc phỏng vấn

 

PV: Việt Nam hiện nay khoảng 9.000 giáo sư và phó giáo sư, 24.000 tiến sĩ nhưng số những người học hành khoa cử có nghiên cứu thực nghiệm quá ít. Theo GS đâu là nguyên nhân chính của nghịch lý trên?

GS Nguyễn Đăng Hưng

Nguyên nhân thì cũng dễ hiểu thôi. Các tiến sỹ, phó giáo sư, giáo sư Việt Nam đa số được phong không vì thành tích khoa học giáo dục mà vì những cái không ăn thua gì với khoa học..

Và một khi anh không rèn luyện bài bản, không có năng khiếu nghiên cứu khoa học thì làm sao làm khoa học thực sự được! Đã từ lâu Việt Nam không coi trọng thực chất mà chọn lựa thành tích, hư danh.

PV: Theo GS thì nhà nước nên có những chính sách hay ràng buột cũng như chế tài như thế nào đối với những người có học hàm, học vị nghiên cứu thực sự mà không nghiên cứu mà chỉ lấy học hàm, học vị để thăng quan tiến chức?

GS Nguyễn Đăng Hưng

Tại nhà nước không muốn chứ muốn thì quá dễ. Hảy đưa ra một tiêu chuẩn nhỏ thôi. Hể TS, PGS, GS mà trong 3 năm liên không công bố được 3 bài báo khoa học trên tạp chí quốc tế thì thâu hồi học hàm… Nói thì dễ nhưng làm thì khó ví có ai dại gì mà đưa ra qui chế để chặn hủ gạo, đường sống của chính mình!

PV: Có nhiều người cho rằng, vì kinh phí dành cho nghiên cứu khoa học ở nước ta quá ít mà hành chính trong nghiên cứu cũng quá nhiều đã làm nản lòng những nhà khoa học thực sự?

GS Nguyễn Đăng Hưng

Việt Nam không có nhiều kinh phí cho khoa học, nhưng cũng bắt đầu có tạm đủ. Thí dụ quỹ NAFOSTED đã ra đời mấy năm nay rồi và đã có ảnh hưởng tốt trong việc điều chỉnh, khuyến khích nghiên cứu khoa học.

Cốt lõi của vấn đề là cấp kinh phí cho đúng người với đề tài nghiên cứu khả thi và hợp lý. Thực hiện tốt qui chế thẩm định, kiểm tra kết quả nghiên cứu. Hiện nay lãng phí còn rất cao vì chưa áp dụng được những tiêu chuẩn quốc tế… Tôi cũng đề nghị nên dẹp bỏ, giải thể những cơ sở, viện nghiên cứu đã quá lâu ăn hại ngân sách, không có nhân sự hay chưa bố trí được nhân sự có chất lượng, quanh năn suốt tháng chỉ ngồi chơi xơi nước…

PV:  Chưa kể nhiều đề tài nghiên cứu, nghiệm thu xong bỏ vào tủ lưu giữ phòng quản lý khoa học dùng làm chứng từ thanh toán, tính điểm công trình để ứng cử vào các chức danh GS, PGS. Điều này gây lãng phí lớn hàng chục tỷ đồng cho ngân sách nhà nước? Còn quan điểm của GS?

GS Nguyễn Đăng Hưng

Đấy, câu hỏi của nhà báo có kèm theo câu trả lời. Thế mới biêt cả nước biết rõ những phù phép, lạm dụng, thói quen ăn cắp của công thông qua cái gọi là nghiên cứu khoa học… Làm sao chính quyền không biết được… Vấn đề là biết mà không thay đổi được, không làm gì được!…

Cái này nên để cho cơ quan chức năng trả lời… Phần tôi tôi tự hỏi những người có chức có quyền, có điều kiện làm thay đổi có ý thức được nguy cơ tụt hậu không? Và khi họ còn ngồi đó họ có còn lương tâm của người công dân, người cán bộ không?

PV:  Trong những năm qua chúng ta thấy nhiều nông dân tuy trình độ học vấn ít nhưng đã có nhiều sáng chế – sáng kiến làm cho không chỉ giới khoa học trong nước mà nhiều nhà sáng chế ngoài nước cũng phải thán phục những người như ông Trần Quốc Hải (Tây Ninh) chế tạo xe bọc thép, ông Nguyễn Quốc Hòa (Thái Bình) chế tạo tàu ngầm hay anh Nguyễn Văn Thắng (Hà Nội) chế tạo trực thăng… ở các nước tiên tiến có hình ảnh những nông dân sáng tạo như thế không thưa ông?

GS Nguyễn Đăng Hưng

Nhà bác học Einstein đã bảo phát minh sáng tạo cần trình độ nhưng cái cần hơn là trí tưởng tượng. Những cá nhân không phải khoa bản nhưng họ biết tự học, tự nghiên cứu để tự đạt được trình dộ rồi với lòng đam mê, trí tưởng tượng sẽ sáng chế. Tôi không hề ngạc nhiên về những thí dụ nhà báo vừa kê khai tại Việt Nam…

Tại Bỉ cũng có nhiều trường hợp như vậy. Nỗi tiếng nhất là chuyện anh thợ mộc Zénobe Gramme đã sáng chế ra máy dynamo chạy bằng diện sau khi ngẫu nhiên được nhận vào làm việc cho một công ty điện. Phát minh này đã mở ra một kỷ nguyên mới cho công nghệ ngành điện.

Tôi đề nghị chính quyền, các nhà khoa học khoa bảng có tâm có tầm nên ủng hộ, khuyến khích những nhà phát minh tay ngang, giúp họ khoa học hoá những ý tưởng họ có và tìm cách thực hiện cùng họ…, thay vì đứng ra ngăn cản vì lòng đố kỵ, mặc cảm vô lối…

PV: Và nhiều người đang đặt ra câu hỏi? Tại sao nhà nước hằng năm bỏ ra hàng nghìn tỷ đồng cho NCKH nhưng khoa học thực nghiệm của ta quá yếu kém trong khi người nông dân không ai đầu tư, họ tự mày mò nghĩ ngợi, sáng tạo mà làm ra nhiều sản phẩm rất thiết thực cho hoạt động sản xuất? Hai hình ảnh quá đối lập và gần như là một nghịch lý đáng buồn.

GS Nguyễn Đăng Hưng

Đây là hậu quả của tư duy tháp ngà khoa học. Việt Nam có quá nhiều các ông quan khoa học, ngốn ngân sách, chặn hớt dự án mà chẳng có khả năng nghiên cứu hay thực hiện công nghệ cho có hiệu quả… Lý do vì cơ chế tổ chức mọi ngành ở Việt Nam bị lỗi hệ thống kinh niên, không quy  tụ được người tài mà chỉ tạo chỗ đứng màu mỡ cho những kẻ bất tài, nhưng đầy ranh ma, cơ hội… Việt Nam nên xếp bài làm lại. Không làm như vậy thì ngày càng tụt hậu thôi. Hiện nay chẳng những ta thua Mã Lai Thái Lan mà còn bị Lào, Campuchia qua mặt… Đừng quên trước 75 VN có trình độ kỹ thuật tương đương với Hàn Quốc, Sài Gòn đã là hòn ngọc Viễn Đông, giấc mơ của Lý Quang Diệu nhà sáng lập nên Singapore ngày nay…

PV: Trong câu chuyện này, nhà nước mà cụ thể là Bộ Khoa học – Công nghệ hay các doanh nghiệp nên làm gì để biến các ý tưởng sáng tạo, sáng chế của người dân thành các sản phẩm có thể bán được, đem lại doanh thu và lợi nhuận thưa ông?

GS Nguyễn Đăng Hưng

Theo tôi nghĩ các doanh nghiệp tư nhân là động cơ của kinh tế Việt Nam. Họ biết rõ rằng cải tiếng kỹ thuật là tiền đề của phát triển. Họ biết chọn người tài và có thù lao xứng đáng.

Vấn đề là chưa có bình đẳng giữa tư nhân và nhà nước. Quan điểm sai lầm kinh tế nhà nước là chủ đạo vẫn còn ngự trị. Các công ty nhà nước, chỉ biết ngốn ngân sách, quanh năm suốt tháng chỉ biết thua lỗ rồi còn đòi giảm thuế, qui chế ưu tiên này nọ… Theo tôi nên cho phá sản hết hay nên tư nhân hoá, cổ phần hoá nhanh chóng các doanh nghiệp quốc doanh…

Thử tưởng tưọng VINALINES, VINASHIN đã được giao cho tư nhân đúng lúc.. Ngay nay Việt Nam sẽ có công nghệ hàng hải đóng tàu không thua gì Hàn Quốc.. Than ôi!

Trân trọng

PV Thiên Thanh

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.