Thursday, January 10th, 2013 | Author:

Doanh nghiệp Việt Nam: Chết một nửa, nửa còn lại chưa có hy vọng hồi phục

Trường Giang

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê thì số doanh nghiệp ở Việt Nam tại thời điểm này chỉ còn lại một nửa so với cuối năm 2011, chừng 313.000 doanh nghiệp. Những doanh nghiệp còn hoạt động sau một năm sóng gió cũng chỉ dám đề ra các chỉ tiêu thận trọng chưa từng có cho năm 2013.

Ngày 4/1/2013, Tổng cục Thống kê công bố kết quả cuộc điều tra cơ sở kinh tế, hành chính, sự nghiệp cho thấy, cả nước chỉ còn 313.000 doanh nghiệp đang hoạt động tính đến ngày 1/1/2012. Trước đó, trong báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư gửi Quốc hội tại kỳ họp thứ 2 thì đến cuối năm 2011, cả nước có 624.000 doanh nghiệp đăng ký hoạt động. Tuy số liệu điều tra, thống kê của các cơ quan chuyên môn tại Việt Nam hiếm khi thống nhất, nhưng kết quả trên cũng phản ảnh khá chính xác những khó khăn hiện tại của nền kinh tế.

Chưa bao giờ nền kinh tế Việt Nam phải chứng kiến số doanh nghiệp “đi” nhiều, và nhanh đến thế. Bên cạnh một số nguyên nhân mang tính đặc thù như sự lao dốc của thị trường chứng khoán, thị trường BĐS, thị trường xuất khẩu đã bắt đầu từ vài ba năm trước…, còn một số yếu tố khác liên quan đến chính sách tín dụng, chính sách thuế, phí gây bất lợi cho một số thị trường, điển hình như thị trường ô tô, xe máy cũng tê liệt khi liên tục bị áp phí, tăng thuế.
Theo Cục trưởng Cục Quản lý đăng ký kinh doanh của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Lưu Quang Mạnh thì còn khoảng 50.000 doanh nghiệp nữa đang bị liệt vào diện “không xác định” bởi dựa trên một số tiêu chí thì có vẻ như vẫn hoạt động, song những doanh nghiệp này đều từ chối làm việc với các điều tra viên. Có thể hiểu các doanh nghiệp này “sống” cũng như “chết” nên việc tính hay không tính vào số doanh nghiệp còn hoạt động cũng không nhiều ý nghĩa.
Năm 2012 cũng là năm đầu tiên mà số doanh nghiệp đăng ký mới ở Hà Nội giảm, chỉ bằng 90% về số lượng và 70% về vốn so với năm 2011. Theo Cục Thống kê Hà Nội, năm 2012 có 15.000 doanh nghiệp đăng ký mới, nhưng theo Cục Thuế Hà Nội thì có đến 12.249 doanh nghiệp ngừng hoạt động. Trong khi đó, tại TP HCM số doanh nghiệp đăng ký mới cũng giảm 2,5% so với năm 2011. Nếu như năm 2012, TP HCM có 23.708 doanh nghiệp đăng ký thành lập thì con số ngừng hoạt động sau 11 tháng lên tới 21.746 doanh nghiệp.
Như vậy, ngay cả 2 đầu tầu kinh tế của cả nước là Hà Nội và TP HCM, tỷ lệ sống sót của các doanh nghiệp trong năm 2012 cũng chỉ dao động từ 8,2%-18.3%. Có nghĩa là cứ 10 doanh nghiệp gia nhập thị trường thì có đến 8-9 doanh nghiệp phá sản.
Nửa còn lại khó hồi phục
Với những doanh nghiệp còn hoạt động, chưa chắc đã “hơn” những doanh nghiệp phá sản bởi nhẽ, trong giai đoạn này, phần lớn các doanh nghiệp đều dốc sức chỉ để cầm cự duy trì thương hiệu và các mối quan hệ với bạn hàng, đối tác, thậm chí nhiều doanh nghiệp chấp nhận lên phương án lỗ. Điển hình như mảng BĐS của SAM (Công ty CP Đầu tư & Phát triển Sacom) năm 2013 xác định trước sẽ lỗ 3,5 tỷ đồng. Song ngay cả con số này cũng được cho là quá lạc quan vào thời điểm hiện tại, khi thị trường BĐS năm nay mới thực sự bước vào giai đoạn thanh lọc. Nhiều doanh nghiệp BĐS sẽ tiếp tục ra đi, số còn lại không tránh khỏi “sứt mẻ”.
Các doanh nghiệp còn lại cũng không dám “nói mạnh” trước một viễn cảnh u ám của năm 2013. Thông báo về kế hoạch kinh doanh của các công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán cho thấy đa phần đều hướng tới một năm bảo toàn vốn, hoặc cháp nhận lỗ. Ví dụ công ty Cổ phần Bao Bì Dầu thực vật chỉ dám đặt mục tiêu doanh thu 2013 ở mức 360 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 22 tỷ đồng, tương đương 57% so với kết quả 9 tháng đầu năm 2012. Trong khi đó Công ty Cổ phần Cao su Thống Nhất cũng dè dặt với kế hoạch doanh thu 190 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 22 tỷ đồng, chưa tới 30% so với 9 tháng đầu năm 2012. Hàng loạt doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thủy sản đang điêu đứng một phần vì đầu ra ngày một thắt chặt, cạnh tranh khốc liệt, một phần lại “đói” đầu vào do các chủ vựa cá ở ĐBSCL không tiếp cận được với nguồn vốn ưu đãi, không thể duy trì hoạt động nuôi trồng như trước đều không dám lên các chỉ tiêu lợi nhuận như trước.
Chưa dừng ở đó, ngành công nghiệp khác cũng không nằm ngoài vòng xoáy của suy giảm tăng trưởng kinh tế. Điển hình như ngành vật liệu xây dựng. Trong bối cảnh thị trường BĐS suy thoái, hầu hết các dự án đều rơi vào tình trạng đói vốn, đình đốn sản xuất, nhiều dự án trì hoãn vô thời hạn thời điểm động thổ. Điều này dẫn đến tình trạng nguyên vật liệu thi công trong ngành xây dựng như thép, xi măng, gạch… trở nên ế ẩm, sức tiêu thụ giảm mạnh. Chỉ tính riêng quý I/2012, tồn kho của thép đã tới 59,1% so với cùng kỳ năm 2011, các ngành sản xuất vật liệu xây dựng khác cũng trong tình trạng tương tự. Trong năm 2012, có những thời điểm lãi suất ngân hàng lên tới 21%-23% khiến các doanh nghiệp thép càng sản xuất càng lỗ nặng vì chi phí vốn, chi phí điện, xăng… đều tăng chóng mặt. Phần lớn các doanh nghiệp chỉ sản xuất và bán hàng để giữ thị phần, duy trì hoạt động.
Nếu như các doanh nghiệp tỏ ra thận trọng và dè dặt với mục tiêu kinh doanh của năm 2013 bởi đã hứng chịu nhiều “thương tích” trong suốt năm 2012 để trầy trật tồn tại cho đến thời điểm này thì chỉ tiêu tăng trưởng GDP của Chính phủ năm 2013 là 5,5%. Con số khiêm tốn này ở thời điểm hiện tại cũng trở thành thách thức lớn đối với nền kinh tế nói chung và từng doanh nghiệp nói riêng.
Trong khi các doanh nghiệp Việt Nam lao đao khốn đốn ngay trên sân nhà thì một số doanh nghiệp nước ngoài, chiếm không ít là doanh nghiệp Trung Quốc lại có phần lấn chủ. Điển hình như hầu hết các dự án xây dựng sử dụng vốn ngân sách đều xuất hiện các nhà thầu Trung Quốc, mặc dù năng lực kém, thiếu vốn nhưng bằng nhiều đường vẫn tiếp cận được dự án. Chưa hết, trên thị trường hàng tiêu dùng như đồ may mặc, thực phẩm, Trung Quốc gần như không có đối thủ.
Trong thời gian tới nếu không có sự cải thiện triệt để trong chính sách điều hành kinh tế vĩ mô, mở cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước đặt nền móng cho sự hồi phục, tích lũy và tăng cường khả năng cạnh tranh thì tình trạng trên còn có nguy cơ tiếp tục xấu đi.
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.