Thương tiếc GS Nguyễn văn Đạo

Sáng hôm qua 11 tháng 12/2006 đi tham dự Hội thảo : “Engineering Mechanics Today” (Công Nghệ Cơ học Ngày nay) được tổ chức tại Viện Cơ học Ứng dụng TP Hồ Chí Minh, tôi bàng hoàng nghe được một tin như sét đánh ngang tai : GS Nguyễn văn Đạo vừa qua đời vì một tai nạn xe cộ.

Chương trình buổi lễ khai mạc có mục “Welcome from Vietnam Association of Mechanics”, lời chào đón quan khách của GS Nguyễn văn Đạo, Chủ tịch sáng lập và đương kim Chủ tịch Hội Cơ học Việt Nam.

Hung tin đã làm ban tổ chức ngỡ ngàng và những lời thăm hỏi quen thuộc của vị Giáo sư đầu ngành cơ học Việt nam đã phải được thay thế bằng năm phút mặt niệm người quá cố!

Luôn luôn quan tâm đến việc toàn cầu hoá nền khoa học nước nhà, GS Nguyễn văn Đạo không bao giờ sao nhãng mà còn trực tiếp góp phần cống hiến, tham gia những buổi Hội thảo quốc tế được tổ chức trong nước về chuyên ngành của mình… Thế mà hôm nay GS đã phải lỡ cuộc hẹn với các đồng nghiệp đến từ năm châu!

Tôi biết tiếng tăm của GS Nguyễn văn Đạo từ khá lâu như một nhà cơ học hàng đầu ở Việt Nam nhưng phải đợi đến những thập niên 90 khi công cuộc đổi mới tại Việt nam bắt đầu có tác dụng, cho phép những Việt kiều như tôi bắt đầu có dịp sinh hoạt tại Việt nam tôi mới thực sự trực tiếp tiếp xúc với ông.

Có trong tay bức thư mời của tiến sỹ Trương Gia Bình, người mà tôi đã có dịp gặp gỡ cũng trong một Hội thảo do các anh em trí thức Việt kiều Diển Đàn Forum tổ chức tại Franfürt (Tây Đức, 1987) việc đầu tiên khi về Hà Nội là bắt liên lạc với Viện Cơ học Việt Nam thời điểm GS Nguyễn Văn Điệp làm Viện trưởng.

Tháng hai năm 1992, những ngày cuối đông, Hà Nội đang náo nức chuẩn bị ăn Tết đón Xuân thì tôi được Viện Cơ học Việt Nam mời đến thuyết trình khoáng đại về lĩnh vực: “Cơ học tính toán và việc mô hình mô phỏng những vết nứt trong vật thể”. Hôm ấy GS Nguyễn văn Đạo là một trong những nhà khoa học tại Viện cơ cùng với đông đảo các nghiên cứu sinh Hà Nội đến nghe. Sau buổi Hội thảo vợ chồng tôi được GS Đạo và phu nhân mời dùng cơm tối tại nhà. Tôi không bao giờ quên cử chỉ ân cần và phong thái giản dị của ông, nét lịch lãm hiếu khách của chị Chi vợ ông. Có lẽ điều tôi ấn tượng nhất là cây đào do chính ông chọn lựa chuẩn bi cho những ngày Tết Nguyên Đán sắp đến. Cây đào tuyệt đẹp với những nụ hoa ỵêu kiều thanh tú, với cây gốc rắn chắc vặm vỡ, những mắt khúc luyến láy như một khúc nhạc dân tộc đàn bầu. Tôi tự nhủ té ra ông đúng là bậc phong lưu, rất biết trân trọng cái đẹp thanh cao đậm đà tính dân tộc.

“GS Nguyễn Văn Đạo khai mạc Hội Nghị quốc tế Nha Trang năm 2000 về Cơ học tương tác chất rắn - chất lỏng”

Tháng tám năm 2000 tôi tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế tại Nha Trang : “Vật rắn, vật lỏng và các tương tác của chúng qua tính toán”, GS Nguyễn Văn Đạo là khách mời danh dự và ông đã thân hành tham gia với tư cách Chủ Tịch Hội cơ học Việt Nam, đọc những lời chào đón khai mạc rất ấn tượng bằng tiếng Anh.

“GS Nguyễn Văn Đạo chụp chung với ban tổ chúc Hội nghị Nha Trang 2000″

Năm 2001 trong khuôn khổ hợp tác đào tạo Cao học của chương trình MCMC tại Hà Nội trong đó có Đại học Quốc gia Hà Nội và Viện cơ học Việt Nam tham gia, ông nhận lời mời của Đại học Liège sang Bỉ công tác.

Từ Hà Nội sang Bỉ ông đem qua Bỉ tặng tôi một cuốn sách quý của Đại tướng Võ Nguyên Giáp về chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc chiến tranh Việt Nam mà tôi khó tìm được ngay cả ở Hà Nội.

Sau buổi thuyết trình về chuyên môn của ông “Dao động phi tuyến của các hệ động lực”, đến phiên vợ chồng chúng tôi mời ông về nhà dùng cơm tối. Lần này tôi có dịp hiểu ông thêm. Là Giám đốc đầu tiên ĐH Quốc gia Hà Nội, cuối năm 2001 ông trăn trở rất nhiều cho trường ĐH tiếng tăm này và nền giáo dục đại học Việt Nam nói chung. Tôi nói với ông :”Thôi tạm quên đi, nhân dịp đi xa anh nên tranh thủ nghỉ ngơi cho khoẻ để ngày về bắt tay vào việc với sức bật mới…”. Tôi mời ông lên lầu xem phòng thư viện gia đình tôi và ông thỉnh ngay một lô sách đem về khách sạn đọc ngấu nghiến mấy ngày còn lại.

“Kỷ yếu Hội nghị Nha Trang 2000″

Sau chuyến đi ấy ông thôi chức Giám đốc để trở thành Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo của Đại học Quốc gia Hà Nội.

Mới đây thôi, cuối năm 2005 nhân dịp Tết tôi cũng có mặt trong đoàn Việt kiều được chính phủ mời về tham quan danh lam thắng cảnh đất nước thời đổi mới. Với tư cách Chủ tịch Ban liên lạc Hội những người Việt Nam ở nước ngoài ông đã bố trí cho chúng tôi đến tư thất viếng thăm Đại tứơng Võ Nguyên Giáp. Tôi rất cám ơn ông đã giúp tôi thực hiệ
n được ý nguyện đã ấp ủ từ lâu. Hôm ấy báo Tiền Phong có nghi lại : “Ông Nguyễn Đăng Hưng - Việt kiều tại Bỉ - rất xúc động được gặp người mà không những Việt Nam mà cả nhân dân trên thế giới đều phải kính trọng . Ông Hưng cho biết, ông chính là con trai ông Nguyễn Đăng Phan - Bạn học với Đại tướng tại trường Quốc học Huế năm xưa”.

Một cây đại thụ của nền khoa học của nuớc nhà đã nằm xuống. Tai nạn giao thông quái ác đã cướp đi của chúng ta một tấm gương sáng, một nhân cách lớn của người trí thức chân chính Việt Nam.

Tôi xin thắp nén hương tưởng niệm GS Nguyễn Văn Đạo và xin thành thật chia buồn cùng chị Chi và gia quyến người quá cố.

TP Hồ Chí Minh ngày 20/12/2005.

GS.TSKH Nguyễn Đăng Hưng