Lời phân trần

Tôi đã do dự khá lâu trước quyết định đăng tải loạt bài này. Đây là những phản ứng, những lời bàn dành cho riêng tôi. Nhưng thiết nghĩ blog là một hình thức nhật ký cá nhân tại sao không ? Nhất là tôi cảm thấy việc tôi làm mang lại lợi ích công cộng.

Những phản ứng của bạn bè đại đa số lại có rất nhiều cảm thông, nhiều ưu ái dành cho tôi. Trước hết, tôi xin chân thành đa tạ mọi người. Chính đây là niềm khích lệ quí hoá làm tôi rất cảm động, thúc dục tôi bước tiếp. Tuy nhiên, nếu có bạn không muốn nêu tên trên blog này, xin cho tôi biết đề tôi kịp thời «kéo» xuống. Cũng có những phản ứng không đồng tình. Cũng may rất ít. Nhưng rất tiếc tất cả đều là nặc danh nên giá trị phản biện không cao. Tuy nhiên, tôi thấy cũng nên ghi lại đây. Đối với tôi, những lời này đã giúp tôi tự răn mình : đừng bao giờ quên đi chữ khiêm và nếu có người khác bài bác thì ít ra ta sẽ có dịp làm sáng tỏ vấn đề thêm.

Tôi quan niệm đi dạy là làm việc thiện, nhà giáo là một nghề cao quý. Cho nên nếu phải làm lại từ đầu, tôi vẫn chọn nghề làm thầy giáo. Nhất là nghề giáo sư đại học cho tôi rất nhiều tự do, nhiều thời gian giao lưu cùng bạn bè quốc tế đặc biệt trở về quê mẹ trong những năm gần buổi về hưu. Trở về trong hoàn cảnh đặc biệt của đất nuớc đang đổi mới để hoà nhập vào thế giới.

Trong giai đoạn nhá nhem của thập kỷ 90 tại Việt Nam, lòng người còn ly tán, bóng tối vẫn còn rình rập và vật cản không phải chỉ đến từ một phía !

Tôi đã luôn luôn ý thức đến tính bấp bênh và phức tạp của việc mình thực hiện tại Việt Nam, đến tính giới hạn của nó trước những đòi hỏi cấp bách và to lớn của một quốc gia hơn 80 triệu dân đã quá lâu ngày bị khép kín và chệch hướng. Biết trước như thế nhưng vẫn lao vào công việc như là một bức bách của số phận, của hoàn cảnh, của tình thế. Chờ đợi không được nữa vì tuổi già đã vụt đến đến rồi. Phải có hành động cụ thể để bức xúc ngui ngoai. Tôi có cảm giác như dù phải yêu người tình không được trọn vẹn nhưng không thối lui được, không chối từ được. Và dỉ nhiên sau những thành quả ban đầu, mối tương quan thân thiết với đám học trò đã đem lại cho tôi vô vàn niềm vui, những bài học xã hội, những tấm tình ấm áp. Những phần thưởng này đối với tôi quý giá hơn bao nhiêu lần những bằng khen, những huân chương từ hai phía!

“Chung quanh là học trò ngày Xuân Hội Ngộ”

Cũng có những hạt sạn, những đố kỵ, dèm pha từ những phía không ngờ được, những người phe « bạn » ! Có kẻ vu khống tôi với cơ quan chức năng, ngay cả với công an an ninh !

Trong khoản trên 700 học viên mà tôi đã có dịp tiếp xúc từ Nam ra Bắc xuất phát tư nhiều miền của đất nước trong khuôn khổ hai chương trình cao học EMMC và MCMC có ít ra hai học viên đã cố tình phản bội tôi, phá hoại việc tôi làm, một trong Nam một ngoài Bắc ! Một cậu viết thư nặc danh, đặt điều tố cáo tôi với giới chức trách Bỉ. Một cậu khác tán phát rộng rãi thư nặc danh phủ định toàn bộ giá trị tinh thần của việc làm của tôi. Kết quả lại ngược lại, lại là những cơ may cho tôi.

Chánh phù Bỉ đã gởi một phái đoàn đi kiểm định mà không cho tôi hay. Sau đó họ bảo với tôi là cơ quan chúc năng tín nhiệm tôi gấp bội và sẳn sàng tiếp tục tài trợ tối đa cho tôi. Thảo nào tôi tiếp tục được những 15 năm, một kỷ lục của thời gian tài trợ !

Còn nữa. Có lẽ vì lý do với tư cách chủ nhiệm hội đồng giám khảo luận văn, tôi thường trong điều kiện cho phép, kiểm tra nghiêm túc tính trung thực của các luận văn, thẳng thẳn ngăn chặn những hành động gian dối và hậu quả bất ngờ là tôi đã nhận được trong thời gian dài hơn 6 tháng cuối năm 2007, qua điện thoại những trách mắng hạ cấp, những hăm doạ liên quan đến tính mạng bản thân. Thật tính phức tạp của xã hội Việt Nam ngày nay là khôn lường được!

Rất may là mỗi lần như thế, tôi đuợc hàng loạt đồng nghiệp cũng như học trò khác đứng ra bênh vực, đính chính, an ủi… Ngày bảo vệ cuối cùng, các học viên đồng loạt tháp tùng đưa tôi về nhà, xuống xe che chở cho tôi, trải chiếu nghỉ đêm tại nhà để bảo vệ tôi. Tôi lại có một dịp gần gủi học trò, hát karaoke cho tới khuya !

Tôi đã chấm dứt đúng lúc và trao lại những gì cần thiết cho các cơ quan chúc năng đôi bên.

Sớm hơn thì hơi uổng, trễ hơn thì không tiện ! Âu cũng là một quyết đinh khá sáng suốt ! Đôi khi tôi cũng tự nghĩ : thành lập tổ chức một cơ sở quốc tế giảng dạy tại Việt Nam sao khó thế. Còn chấm dứt thì vèo, chỉ một bức thư là xong !

Hiện chương trình hợp tác cũng có tiếp tục bằng cách khác, tuy không có qui mô như trước nhưng cũng khá khả quan. Một đồng nghiệp trẻ tại Bỉ GS Michel Hogge Khoa trưởng khoa Khoa học Ứng dụng xin được tài trợ mỗi năm 10 học viên Việt Nam sang Bỉ theo học chương trình Master chính thống của ĐH Liège, du học thật sự chứ không tại chỗ nữa.

Các học viên bảo vệ thành công khoá thạc sỹ ngoài Bắc cũng như trong Nam lần lược tiếp tục được bạn bè khoa học năm châu của tôi mời mọc lên đường, có học bổng xuất ngoại, chuẩn bị theo học bậc tiến sỹ ở các nuớc tiên tiến.

Chương trình EMMC và MCMC đã trở thành những thương hiệu có tính quốc tế ngay những ngày không còn hiện hữu trên thực tế nữa !

Mọi toan tính của tôi trên đường Việt Nam hoá hai chương trình này đều thất bại vì không nhận được ủng hộ trực tiếp nào từ các cơ quan chức năng Việt Nam.

Liège ngày tựu trường, tháng 9 2008