Lá thư hải ngoại

Kính Ban Biên tập tạp chí “Kiến thức Ngày Nay”,

Là một độc giả khá thường xuyên của “Kiến Thức Ngày Nay” (lần nào về Việt Nam cũng mua để đọc, mỗi năm tôi về trung bình 3 lần từ hơn 10 năm nay), tôi rất lấy làm vinh dự viết lá thư đầu tiên này cho mục “Lá thư hải ngoại”.

“Rừng Châu Âu vào thu”

Châu Âu đã vào đông. Chỗ tôi làm việc được xây dựng trên một khu đồi ngoại ô thành phố Liège, Vương quốc Bỉ.

Khu rừng bao chung quanh toà nhà dành cho khoa “Khoa học Ứng dụng” của Đại học Liège chỉ còn những cây trơ cành. Vài chiến lá cuối cùng rúng rẩy rơi theo cơn gió lạnh.

Trời thì xám xịt, mưa đã một tuần hơn chưa dứt… Mùa đông ở Bắc Âu năm nay không khác những năm trước, cứ ra dài như bất tận.

Lá thư của anh Nguyễn Đắc Xuân đã đến với tôi như một cơn gió ấm trong mùa đông dài.

Tôi đã bất chợt viết mấy câu thơ ngẫu hứng :

Cho dù mùa Đông đã đến cận kề

Tôi vẫn thấy mùa Xuân qua khung cửa sổ

Cho dù năm tháng còn dài lê thê

Tôi vẫn thấy mùa Xuân qua như hơi thở

Cho dù đã có một thời giông bão

Cho dù đâu đây bao nỗi kinh hoàng

Cho dù người đi không nhìn ngoãnh lại

Tôi vẫn thấy mùa Xuân bước đến đầu làng

Vâng, tôi đã trải qua hơn bốn chục mùa đông ở hải ngoại, nhưng năm nay đối với tôi như có gì mới so với những năm trước. Những dây dứt triền miên, những trăn trở khôn nguôi về cuộc đời, về thân phận, về đất nuớc, về tương lai như có dịp giải toả, như có chổ giải bày, như có hướng giải quyết…

Trong bài tham luận đọc tại Đại Hội Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tại Hà Nội tháng 9 vừa qua tôi đã thẳng thắn nói lên những cảm nhận này trong bầu không khí trang nghiêm và long trọng của trên 800 đại biểu đến từ mọi miền đất nước:

“Một cái gì hình như đã bắt đầu khai thông cho dân tộc Việt Nam!

Tăng trưởng kinh tế nhất nhì thế giới. Cuộc sống vật chất người dân ngày càng cải thiện. Chính sách xóa đói giảm nghèo đã có hiệu quả rõ nét. Việt Nam sắp đứng ra tổ chức Hội nghị Âu-Á. Vị trí chính trị của Việt Nam ngày càng được khẳng định tại Đông Nam Á và trên trường Quốc tế. Chỉ non hai thập kỷ công cuộc đổi mới đã đưa Việt Nam từ một nước khủng hoãng, thiếu hụt nghèo đói vì chiến tranh liên tục, vì bao cấp triên miên, thành một nước trên đường phát triển và hoà nhập, làm nhiều bè bạn tán thưởng và nhiều khách quốc tế kinh ngạc.

Nhưng phải nói những thành tựu kinh tế đáng khích lệ trên làm sao quên được những xói mòn ngày càng trầm trọng của đạo đức xã hội, những tệ nạn ngày càng gia tăng của cuộc sống đời thường người dân Việt…Vâng ở đây tôi muốn nói đến tình trạng tham nhũng quan liêu lãng phí đang xảy ra ở mọi cấp, mọi vùng đất nước…

Thách thức vẫn còn dẫy đầy trước mắt và công cuộc phát huy nội lực, huy động người dân để đồng tâm hiệp lực loại bỏ những khối u quái ác, để vương lên theo kịp lân bang, xứng đáng với tiền đồ dân tộc, vẫn còn là bài toán hàng đầu… Làm thế nào, khêu dậy sức mạnh vô bờ còn tiềm ẩn của con người Việt Nam và trong đó có phần đóng góp quan trọng của người Việt sinh sống ở nước ngoài?”.

Năm nay theo thông tin gần nhất, kiều hối sẽ lên quá 3 tỷ Mỹ kim. Có người nói trên thực tế, nguồn kiều hối có thể cao hơn gấp hai, gấp ba. Không ngành kinh tế xuất khẩu mũi nhọn nào đạt được mức ấy, một nguồn vốn ròng rã liên tục rót thẳng về VN mà chẳng cần báo cáo tài chính, chẳng cần chi phí khai thác!

“Đại học Liège, Văn phòng trung ương”

Chất xanh của Việt kiều rót về quê hương đã rất cao, nhưng chất xám, vốn liếng có giá trị kinh tế cao nhất, cần thiết nhất cho công cuộc hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nuớc lại rót về quá ít ỏi, chưa xứng đáng với tiềm năng?

Tôi nghĩ chất xám rất quý giá nên cũng rất mong manh, rất tế nhị… Người trí thức cần không gian thoáng về tư duy, về tư tưởng… Người trí thức chân chính cần tính trung thực, tính minh bạch, tính công khai, cần lý tưởng chân thiện mỹ…

Bởi vậy đã từ lâu tôi vẫn trăn trở cho sự có mặt một lộ trình đi đến một hành lang thoáng, một không gian thoáng sẽ dần dần hoàn thiện, điều kiện cho việc huy động sức lực toàn dân, đặc biệt, chất xám Việt kiều.

Chính vì thế mà cũng trong bài tham luận đọc tại Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) tôi đã mạnh dạn đề nghị : “sớm tổ chức một ngày hội, một diễn đàn để trí thức và chuyên gia trong và ngoài nước có dịp trao đổi bàn thảo, hiến kế cho …chánh phủ nhất là trong những lĩnh vực có trính chiến lược cho công cuộc phát triển”.

Chính vì thế mà sau ngày tham gia Hội Nghị MTTQ, được chuyên san Điện tử “Người Viễn Xứ” của Vietnamnet hỏi về tính khả thi của nghị quyết 36, về tính hiện thực của việc thực hiện Đại đoàn kết không phân biệt chánh kiến, ý thức hệ, tôi đã phát biểu:

“Tôi có một thói quen là, luôn tin vào những gì mà người khác nói, chỉ sau đó, qua việc làm cụ thể thì niềm tin đó sẽ còn hay mất trong tôi. Cho nên khi quan điểm này được đưa ra tại Đại hội Mặt trận Tổ quốc là tôi tin ngay, và tôi nắm bắt nó như một phương tiện để tôi đi từng bậc. Đây là một điểm mấu chốt rất quan trọng. Và tôi mong sẽ có một diễn đàn chính thức dành cho tất cả mọi đối tượng, có thể khởi đầu bằng các chuyên gia, trí thức để cùng trao đổi với nhau theo hướng không phân biệt ý thức hệ, tôn giáo, chính kiến, làm sao để thu hút được tài năng, trí lực của cộng đồng về cho đất nước. Cần phải có diễn đàn để tất cả mọi ý kiến đều được trình bày, cùng nhau suy nghiệm trên tinh thần khoa học, xây dựng, cầu tiến. Nếu diễn đàn đó được tổ chức tại Việt Nam thì tôi nghĩ đó sẽ là phương thuốc an thần để mọi người có thể yên tâm, tin tưởng.

Việc “Kiến Thức Ngày Nay” muốn mở màng và thực hiện thường xuyên mục “Lá thư hải ngoại ” để Việt kiều từ măm châu bốn biển có dịp đóng góp ý kiến, hiến dâng những chánh sách, những phương pháp đã được trắc nghiệm tại các nước tiên tiến, đăng tải những công trình nghiên cứu có tính cách đại chúng, chính là bước đi cần thiết cho việc dần dần hình thành diễn đàn này.

Tôi trộm nghĩ vai trò của báo chí là phải thể hiện được tính đa dạng của cuộc sống, của tâm tư, của nguyện vọng của người dân. Và khi có những diễn đàn chính thống, khi công khai trước công luận “những vấn đề của chúng ta”, rộng mở để người Việt trong và ngoài nước cùng nhau bàn thảo, phát biểu, nói thẳng nói thật trên tinh thần xây dựng, sẽ tạo điệu kiện cho công cuộc đổi mới có bước đi chắc chắn, vững bền…

Phải nói một diễn đàn như vậy là điều bình thường ở Châu Âu và những nước tiên tiến khác. Cái khó của Việt Nam ngày nay chính là phải phấn đấu để trở thành một nước bình thường trong xu thế hội nhập, để Việt Nam xứng đáng là người bạn đáng tin cậy của tất cả các nước…

Sau khi phát biểu tại Đại hội VI Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vào dịp trung tuần tháng 09 vừa qua tôi đã nhận được rất nhiều thư từ của Việt kiều trí thức khắp năm châu. Tôi cảm thấy sau nghị quyết 36, rất nhiều con tim đã vui trở lại, và rất có thể, Xuân Ất Dậu sẽ khơi màu cho vận hội mới.

Vâng, mạch nước của giếng ngàn năm Hoàng Thành Thăng Long nay được khởi động lại. Rồi vận nước sẽ hưng phấn và hiền tài sẽ thăng hoa…

Cho dù hôm nay bóng chiều hư ảo

Cho dù mùa đông đã bước vào đời

Cho dù kiếp người chỉ còn là bản thảo

Tôi vẫn chọn mùa Xuân làm cơ ngơi

“Tạp chí Kiến Thức Ngày Nay, số tiêu biểu”

Cuối thư tôi xin gởi đến các anh và độc giả “Kiến Thức Ngày Nay” những lời chúc năm mới nồng thắm nhất.

Liège (Bỉ) ngày 13/12/2004

GS.TSKH Nguyễn-Đăng Hưng