Thursday, June 02nd, 2011 | Author:

ndh_viet-lach2

Lời dẫn của GS. Nguyễn Đăng Hưng:

Tháng tư 2005 nhà báo Trường Kiên, chủ trương trang điện tử Vietnamnet-Người Viễn Xứ có yêu cầu tôi viết tiếp những cảm nghĩ của tôi sau hai bài bút ký đã xuất bản năm 1989 vừa mới đăng trên Blog Nguyễn Xuân Diện tháng 8/2010 vừa qua. Tôi đã ghi lại suy tư của mình 16 năm sau, chắp nối với những bối cảnh khác, nhân kỷ niệm 30 năm sau ngày hòa bình thống nhất!

Bút ký tiếp nối, bút ký tháng tư

Nguyễn Đăng Hưng

Casablanca, 2 tháng 4 năm 2005…

Thối thoát mãi không được, cuối cùng tôi chọn tháng 4, nhân dịp lễ Phục Sinh tại Bỉ để đi thỉnh giảng cao học tại đây trong khuôn khổ một hợp tác Bỉ&Maroc do một đồng nghiệp trường Đại học Bách khoa Mons, tổ chức. Đã khá lâu, Việt Nam chiếm gần hết thời gian của tôi…

Tôi ngồi viết những giòng này trong một Cyber-Café, Casablanca, Maroc…

Tiếng người đọc kinh Coran phát đi từ giáo đường bên cạnh vang dội đến tôi như một cơn giông… Đã đến giờ cầu nguyện. Người Maroc rất ư là sùng đạo. Ở đây đạo với đời như quyện với nhau. Tuy nhiên, các vua của nước này đã có những chánh sách rất khôn khéo, tránh được cho vương quốc này lâm vào những thãm cảnh giáo điều cực đoan như những nước Hồi giáo khác ở Bắc Phi như Algérie, Soudan, Libye…

Cũng như Việt nam, Maroc là một thuộc địa cũ của Pháp. Họ đã có nhiều may mắn hơn ta. Vua Mohamed V, một vị vua yên nước đã từng bị lưu đày như vua Duy Tân của ta, đã được chánh phủ Pháp giao lại chủ quyền (1956) mà không phải đổ máu… Sau thất bại Điện Biên Phủ, người Pháp đã thâu thập được những bài học quý báu. Các nước thuộc Pháp như Maroc, Tunisie là đã thu hồi được độc lập mà không tốn một giọt máu, trừ Algérie. Tại đây, Pháp sẽ phải gánh chịu những cay đắng cay thất bại khác vì chánh sách thực dân không cứu chữa được của mình…

Phải nói vua Maroc Hassan II đã phần nào thành công tuy đã phải cai trị nước Maroc trong một thời gian dài bằng bàn tay sắt, dựa trên một chủ nghĩa phong kiến toàn trị rất ư hà khắc. Ngày nay, nước Maroc có thu nhập bình quân tốt, có một nền kinh tế đáng kể và cuộc sống người dân Maroc không đến nỗi quá tụt hậu : 1200 USD/người.

GSTS Bousshine, đối tác của chúng tôi tại Maroc, đang giảng dạy tại trường Cao đẳng Cơ điện và Cơ xây dựng Hassan II, Casablanca, thường hay dùng xe riêng tạt qua khách sạn, chở tôi đi giảng dạy mỗi ngày. Ông này chính là học trò đã làm luận án dưới sự hướng của một học trò cũ của tôi người Pháp, GSTS de Saxcé, nay đã bỏ Mons sang giảng dạy tại ĐH Lille, Pháp.

Thấy cảnh sát Maroc ăn mặt rất đẹp và rất nghiêm chỉnh trong việc gìn giữ trật tự lưu thông thành phố, tôi hỏi ông:

- Vậy cảnh sát ở đây có tham nhũng không, có nhận tiền nhét túi khống không ?

- Có chứ, trước đây khá phổ biến. Nhưng vua Hassan II trong một tuần đã dẹp sạch. Trong một đợt kiểm tra, nhà vua cho người giả dạng thường dân bắt quả tang các cảnh sát công an xấu và sa thải ngay tức khắc hàng loạt những kẻ xấu này…

Gần đây, sau khi Hassan II mất đi, một thái tử trẻ đã được lên ngôi kế vị, vua Mohamed VI. Vị vua này đã hủy bỏ hầu hết những chính sách hà khắc và đã đem lại lòng tin cũng như cuộc sống tự do thoải mái cho người dân Maroc… Maroc đang trên đường thực hiện một lộ trình dân chủ lập hiến, tương tự như những vương quốc dân chủ tại Châu Âu như Anh, Hà Lan, Thụy Điển, Bỉ…

Việc đầu tiên nhà vua làm là bãi chức vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ nỗi tiếng là hung ác và mở cửa cho các cung nữ của vua cha, cho phép họ trở về với đời thường và có thể tái giá…

Marrakech, la place Djemaa' El Fna

Marrakech, la place Djemaa' El Fna

Marrakech, 5/4/2005

Một nhà báo viết e-mail cho tôi, có nhã ý mời tôi viết lại những cảm nghĩ của tôi về sự kiện 30/4/1975 nhân ngày kỷ niệm 30 năm sắp đến… Quả là không thể thoát khỏi Việt Nam!

Đã 30 năm, một khoảng thời gian dài! Ngày lịch sử 30/4/1975 đã còn lại gì trong tôi?

Điều còn lại đối với tôi hôm nay chính là ngày hoà bình và thống nhất.

Thật vậy, ngày ấy đánh dấu thời điểm giang san đất Việt trở về một mối, tiếng súng đã ngừng sau hai cuộc chiến tranh ác liệt kéo dài cũng gần 30 năm.

Qua thời gian, tôi nghiệm thấy đối với tôi có một 30/4 và có một hậu 30/4, kéo dài cho đến Đại VI của Đảng cộng sản Việt Nam, ngày ra đời cũa những chánh sách đổi mới để đạt được những thành quả liên tục hôm nay mà bạn bè quốc tế ai cũng đồng tình than phục!

Tôi nhớ lại ngày ấy tôi đang ở Milano nước Ý. Là một nghiên cứu sinh còn non trẻ, tôi đã rất hãnh diện được GS G. Maier, khoa trưởng khoa Cơ học Cấu trúc trường ĐH Bách Khoa Leonardo di Vinci, mời sang Ý trao đổi khoa học và viết cùng ông một bài báo khoa học. Ngay hôm sau biến cố 30/4, ngày Quốc tế Lao động 1 tháng 5, tôi đã chứng kiến sự xuất hiện của cả thành phố Milano xuống đường ăn mừng Việt Nam chiến thắng. Quả là một đại ngàn như vô tận cờ xí ngợp trời, sáng chói đỏ cả thành phố!

Vâng, đã nhiều năm trước 30/4/75, tôi đã có những giấc mơ về một ngày hoà bình thống nhất về những ngọn cờ hồng vang dội núi sông.

Vâng, ngày ấy tôi đã có những niềm vui gần ngày như tột cùng, như giấc mộng triền miên thành hiện thực…

Nhưng qua thời gian những gì còn sót lại trong tôi sau 30 năm ?

Đối với tôi có một 30 tháng tư và những năm tháng sau đó, những năm tháng mà tôi không ngờ được trước.

Vâng, sau những ngày vui khá ngắn ngủi tôi lại có những nỗi đau gần như bất tận!

Nhưng hôm nay mọi chuyện đã dần dần ngui ngoai. Thời gian 30 năm đã làm người ta tỉnh táo hơn khi nhìn từ xa sự việc đã xảy ra.

Tôi lật lại những chương bút ký cũ, viết đã khá lâu…

Những trang viết cũ đã 16 năm nhưng còn y nguyên tính thời sự, có bối cảnh tại Việt Nam, tại Bỉ, tại Congo. Sau các bối cảnh là những tạp ghi.

Tp HCM 15/4/2005

Tôi lại về Việt nam sau những ngày ở Maroc, lại tiếp tục công việc giảng dạy Cao học tại các trường ĐH Báck khoa. Thành phố đang nhộn nhịp chuẩn bị kỷ niệm 30 năm giải phóng…Những cuộc Hội thảo đã được tổ chức, những đánh giá về cuộc chiến có rất nhiều, những nhân chứng đã viết lại những mẩu chuyện rất là sinh động…

Câu hỏi của nhà báo làm tôi miên mang suy nghĩ suốt chuyến đi. Đâu là cảm nhận của tôi về bài học lịch sử này…

Tôi rất trân trọng và tâm đắt với lời phát biểu gần đây của cựu Thủ tướng Võ Văn Kiệt, “nhìn lại quá trình kể từ khi kết thúc chiến tranh thì tôi thấy tiếc. Giá như đổi mới sớm hơn thì chúng ta có thể đã không phải trải qua những năm trả giá đắt như giai đoạn 1975-1985″. Đấy là bài học mà tôi muốn ghi lại ngày hôm nay. Đó là những đúc kết trung thực và quý báu.

Bạn bè quốc tế có người đã bảo 30/4/75 là chiến thắng của lương tâm con người trước sự tàn bạo của khí giới tối tân phi nhân. Điều này rất đúng nhưng bài học hậu 30/4 gợi cho tôi thêm một ý là chiến thắng khó nhất là chiến thắng chính mình, chiến thắng và “tránh xa sự tự mãn, tránh xa bệnh say sưa thành tích” như lời cựu Thủ Tướng Võ Văn Kiệt, chiến thắng lòng cừu hận, chiến thắng trong tinh thần bao dung, hoà bình…

Nhắc lại những kỷ niệm cũ không phải để bài bác mà để tâm niệm về những gì đã qua, rút ra kinh nghiệm cần thiết cho vịêc vận hành tương lai, tránh cho những chuyện không hay có thể tái phát.

Tôi xin ghi thêm là sau 30 năm, điều khó nhất nhưng cần nhất là nhìn thẳng vào sự thực, nhận thức rõ những bài học đắng cay, xác định dứt khoát và gạt bỏ những cái không hay. Thật vậy, nếu ta lấp lửng, bỏ qua thì có ngày những thứ ấy sẽ quay trở lại lúc nào không biết. Lịch sử cận đại của Việt Nam không thiếu tình trạng lặp lại đáng tiếc này.

Xu thế đoàn kết toàn dân, phát huy thế mạnh của dân tộc để hội nhập và phát triển vững bền, thực hiện những mục tiêu đã đề ra như công bằng, dân chủ, phú cường, cần sự ổn định của những trái tim, lòng tin của mọi người Việt Nam vào một tương lai xán lạn…

Tp HCM ngày 29/4/2005

GS.TSKH Nguyễn Đăng Hưng

*Bài viết do GS Nguyễn Đăng Hưng gửi riêng cho Nguyễn Xuân Diện-Blog.

Tags: Category: Bài viết, Bút ký
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.