Thursday, June 02nd, 2011 | Author:
ndh_cartage11

Di tích thành Carthage, năm 814 trước Công Nguyên

BÚT KÝ VIẾT TỪ BẮC PHI

Nguyễn Đăng Hưng

Lời dẫn của GS Nguyễn Đăng Hưng:

Bắt đầu từ hè 2006 tôi thực hiện xong thủ tục hồi hường và trở về Việt Nam sinh sống. Trung tuần tháng ba năm 2007 vì nhận được nhiều cỗ vũ khuyến khích từ bè bạn Việt kiều, các học trò cao học của tôi tại Sài Gòn và sự ủng hộ nhiệt tình của Ủy ban Người Việt Nam ở nước ngoài tại TP HCM, tôi ra ứng cử đại biểu QH khóa XII . Quyết định vào giờ chót sau một buổi họp tại Ủy ban nhưng vì lịch làm việc dày đặc, tôi phải bay ngay ra Hà Nội ngồi vào ghế Chủ nhiệm Hội đồng giám khảo buổi bảo vệ luận văn thạc sỹ Cao học Bỉ&Việt tại ĐH Bách khoa Hà Nội, tôi không có thời gian thực thi thủ tục hành chính thông thường. Nhưng từ Hà Nội tôi được cho hay là Sở Nội vụ TP HCM sẽ làm giúp tôi mọi thủ tục và chỉ cần đặt chữ ký vào hồ sơ, gởi về bằng fax là xong.

Thế là ngày hôm sau tin tôi ra ứng cử Quốc hội đã có trên trang nhất báo Tuổi Trẻ và Tiền Phong! Một thử thách hoàn toàn mới bắt đầu cho tôi. Bấy lâu nay tôi chỉ là một nhà giáo theo nghề dạy đại học ròng rã đã gần 40 năm.

Nhưng thủ tục chính thức hóa danh sách ứng cử ở Việt Nam khá phức tạp. Tôi phải qua tín nhiệm qua bán tại cơ sở công tác và địa bàn nơi tôi cư trú. Tại cơ sở công tác là doanh nghiệp tư nhân công nghệ thông tin và cơ khí Hưng Việt mà tôi là Giám đốc thì không có vấn đề. Căng nhất là khu phố vì tôi mới hồi hương cư trú tại Quận 9 TP HCM mới có một năm nay, chưa giao lưu quen biết với ai cả, trừ người trồng cây cảnh sân vườn nhà tôi. Nhưng tôi rất ngạc nhiên trong buổn họp cử tri khu phố, các đại diện nhân dân địa phương, các nhân sỹ hưu trí, các cán bộ lão thành đều biết tôi qua báo chí, các trang mạng… Và kết quả rất bất ngờ: tôi được ủng hộ 100% và ngay ngày hôm sau tin này được chính thức xác định trên báo Sài Gòn Giải Phóng.

Tôi bắt đầu thấy hãi! Nhỡ tôi được vào danh sách chính thức sau ngày hiệp thương đợt ba và được đắt cử thì việc gì sẽ xảy ra? Tôi không thể là nghị gật và chỉ là cá nhân nhỏ bé, một đại biểu riêng rẽ, tiếng nói của tôi sẽ không có ảnh hưởng gì cho việc đổi mới cơ chế và pháp luật. Và là người đã gần tuổi 70, tình trạng trên sẽ không tốt cho sức khỏe cá nhân. Tôi quyết định thảo một chương trình hành động và liên lạc ngay với một nhà báo thân quen để thực hiện một cuộc phỏng vấn và nhân tiện công bố chương trình này. Có lẽ tôi là ứng viên duy nhất công bố chương trình hành động trước ngày bầu cử tại Việt Nam. Tôi tự bảo nếu đảng cộng sản Việt Nam thấy chương trình này không có gì là nguy hiễm, khi đắt cử tôi sẽ hết mình vận động thực hiện những điều đã hứa trước với cử tri mà không phật lòng ai. Còn nếu họ thấy không hay, điều tôi phải chờ đợi là tên tôi sẽ không có trong danh sách cuối cùng…

Sau khi chương trình đuợc đăng tải trên Vietnamnet-Người Viễn Xứ, tôi như trút được niềm lo âu, ung dung lên đường trở qua Bỉ, gặp lại vợ con trong dịp 15 ngày nghĩ lễ Phục sinh tại Châu Âu. Tôi dự tính qua tháng 5 sẽ trở lại Việt cho kịp ngày bầu cử 20/5/2007. Nhân tiện ở Châu Âu, tôi cùng gia đình sang Bắc Phi, thực hiện chuyến đi thỉnh giảng Đại học tại Tunis, một dự tính đã hai năm nay còn bõ dở. Bút ký sau đây được viết trong bối cảnh trên. Cuối tháng tư trở về Bỉ, gởi bài đăng trên Vietnamnet-Người Viễn Xứ thì cùng một lúc trên THANH NIÊN online, tôi đọc được tin: GS Nguyễn Đăng Hưng không có tên trên danh sách các ứng viên chính thức sau quyết định của Mặt Trận Tổ Quốc, lần hiệp thương đợt ba. Tin này cho biết thêm, theo lời bà Võ Thị Dung Phó Chủ tịch Mặt Trận Tổ Quốc Thành phố, lý do là vì tôi có hai quốc tịch. Tôi viết ngay một đơn khiếu nại gởi về các cơ quan chức năng thành phố và trung ương qua Internet. Về Việt Nam tôi mới được thư trả lời của Sở Nội vụ thành phố, một bức thư mà cho đến hôm nay, tôi vẫn chưa tiêu hóa được nội dung. Có dịp tôi sẽ đề cập thêm chi tiết nhất là dư hương sau ngày tôi ra ứng cử hụt mà ít ai được biết…

BÚT KÝ VIẾT TỪ BẮC PHI

Nguyễn Đăng Hưng

Tuy có nhiều chuyện bận bịu tại Việt Nam, thời điểm không mấy thuận lợi, nhưng tôi vẫn quyết định giữ lời hứa đi thỉnh giảng tại Đại học quốc gia Tunis về các ngành kỹ sư (Ecole Nationale des Ingénieurs de Tunis). Tôi thoái thác lời mời đã hai năm rồi vì quá tất bật với công việc tại Việt Nam. Năm nay, sau quyết định ngưng tuyển sinh các chương trình Cao học Bỉ&Việt tại hai trường Đại học Bách khoa Việt Nam, được nghỉ hưu tại Đại học Liège, tôi đã nghỉ sẽ có thì giờ rảnh rỗi hơn…

Đây là một chương trình cộng tác đại học do một đồng nghiệp, Giáo sư trường Đại học Louvain-la-Neuve, Issam Doghri một người Bỉ gốc Tunisie đề xướng và điều động. Chương trình này cũng tương tự như chương trình EMMC, được cộng đồng các đại học Bỉ nói tiếng Pháp tài trợ. Dự án Cao học do tôi đề xướng tại Việt Nam, được triển khai khá sớm năm 1995 đã trở thành môt chương trình được đông đảo giới hợp tác quốc tế tại Bỉ biết đến. Và sau đó nhiều chương trình hợp tác đại học do chính phủ Bỉ tài trợ đã được nhiều đồng nghiệp tại Bỉ lấy nguồn cảm hứng từ chương trình EMMC.

Tunisie là một nước Bắc Phi đất không rộng (lãnh thổ hơn phân nữa Việt nam) người thưa (gần 1/8 số dân Việt Nam) có hoàn cảnh lịch sử hiện đại giống Việr Nam: bị Pháp chiếm và lập tại đây trong khoản thời gian dài (75 năm) chính quyền bảo hộ như tại Trung kỳ cuối thế kỷ 19. Điều khác Việt Nam là Tunisie đã giành lại nền độc lập của mình một cách khá êm thắm, không phải thông qua chiến tranh khốc liệt trường kỳ như tại Algérie hay Việt Nam. Phải nói Pháp đã nhanh chóng trao trả chính quyền cho Habib Bourguiba, tổng thống đầu tiên của nền cộng hoà Tunisie năm 1956 bởi vì chính quyền Pháp lúc bấy giờ (Mendès France) đã bắt đầu rút ra bài học cay đắng từ thảm bại ê chề tại Đông dương sau trận Điện Biên Phủ vang dội thế giới năm 1954. Một loạt các nước thuộc địa Pháp khác tại Phi Châu cũng đã được trao trả chủ quyền sau này. Và cũng vì lẽ ấy các sử gia quốc tế hiện đại đã đánh giá cao chiến thắng Điện Biên Phủ, không chỉ là một chiến thắng của dân tộc Việt nam, mà vĩ đại hơn nữa, là chiến thắng của các dân tộc bị trị trên toàn thế giới! Sẽ không có gì quá đáng khi khẳng định Điện Biên Phủ là một trong những mốc lịch sử quan trọng của nhân loại trong thế kỷ 20.

Tunisie đã vận dụng lợi thế hoà bình ổn định lâu dài để phát triển. Thu nhập bình quân hiện nay là 2500 USD và tăng trưởng năm 2006 đạt được chỉ số 5.5%, một thành quả rất cao tại Phi Châu.

Năm 2006 đã có đến 6 triệu người ngoại quốc đến Tunisie du lịch. Gần đây, lại có thêm hàng triệu dân lân bang như Algérie, Libye sang Tunisie tham quan du lịch vì hàng hoá tại Tunisie phong phú hơn nhiều, không có nạn hoặc bị cấm vận như Libye hoặc Hồi giáo quá khích như Algérie. Với một số dân chỉ có non 10 triệu mà họ có thể tiếp đón ngần ấy khách du lịch! Quả thật, đây là điều Việt Nam ta cần suy ngẫm và học hỏi!

Tunisie có khí hậu Địa Trung Hải, quanh năm ấm áp, có lợi thế sát gần Châu Âu giàu có và phát triển. Từ Bruxelles đến Tunis chỉ tốn 2 giờ 45 phút. Người dân Liên Hiệp Châu Âu không cần có VISA hay hộ chiếu, chứng minh nhân dân là đủ. Đi nghỉ mát tại Tunisie, Maroc đã trở thành những thói quen đại chúng của người dân Châu Âu. Họ đi cả gia đình, thông thường ở lại từ một đến hai tuần. Hệ thống khách sạn, nhà nghỉ, resort khá hiện đại và tiện nghi được bố trí đầy đủ cho việc nghỉ ngơi, giải trí: du ngoạn, thể dục, thể thao, nhà trẻ, huấn luyện viên, động náo viên… Và tôi hiểu ra tại sao khách du lịch trở lại đây quanh năm: không có nạn nhũng nhiễu, đeo đuổi, kèo nài, xin xỏ… Tất cả chỉ là niềm nở, vui vẻ, hiếu khách. Hướng dẫn viên lại khá chuyên nghiệp, năng động, xông xáo, rành ngoại ngữ Pháp, Anh, Đức… Nhật…

Tôi hỏi Phó Giáo sư Hédi Hassis, Đại diện Trường Đại học Quốc gia Tunis về các ngành kỹ sư, nhân vật chủ nhà của chương trình cộng tác Bỉ &Tunisie này:

- Ông bằng lòng với quốc sách GD&ĐT và nghiên cứu khoa học hiện nay ở đây chứ?

- Nền giáo dục và nghiên cứu khoa học của Tunisie là một bản sao của Pháp, với tất cả cái hay và cái dở của nó. Cái hay là giáo dục đại chúng được đảm bảo. Trẻ em bắt buộc phải đến trường cho đến 13 tuổi, không phải đóng học phí. Ai có bằng tú tài đôi đều được ghi tên đại học. Các trường ĐH dựa theo thành quả điểm đạt được mà tuyển sinh. Thí dụ trường y chỉ chọn sinh viên có từ 17/20 trở lên. Những học kinh kém bắt buộc phải chọn những trường hay những ngành ít chen chân hơn. Thông thường 100 thí sinh thì có trung bình 70 đạt chỉ tiêu tú tài. Các trường kỷ sư cao cấp như trường của tôi thì phải qua hai năm dự bị sửa soạn Toán, Lý, Hoá rồi sau đó qua thi tuyển. Thông thường chúng tôi chỉ lấy vào 30% thí sinh đăng ký.

- Vậy những học sinh không đỗ tú tài những thí sinh không đạt tuyển sinh sẽ làm gì sau đó?

- Những học sinh không qua được cấp tú tài thông thường phải đổi qua học nghề. Những thí sinh không đậu vào các trường kỹ sư trọng điểm thì phải đổi sang học các trường cao đẳng kỹ thuật. Hiện nay Tunisie có đến 300 ngàn sinh viên và chúng tôi chuẩn bị để có thể đón 500 ngàn sinh viên sau năm 2010.

- Bằng phương tiện nào?

- Tăng ngân sách giáo dục. Tại Tunisie cũng như tại Pháp, trường tư không đáng kể. Hiện nay 27% ngân sách quốc gia được dành cho GD&ĐT. Vấn đề của chúng tôi hiện nay là học ra làm gì chứ không phải không có chỗ học.

- Còn nghiên cứu khoa học?

- Đây là điểm yếu xuất phát từ việc bắt chước Pháp. Một số các trung tâm nghiên cứu là những tháp ngà không có hiệu quả. Một giám đốc nghiên cứu ăn lương ngang hàng với một giáo sư đại học nhưng chúng tôi tất bật mỗi ngày với sinh viên, dành thời gian cho quản lý và nghiên cứu khoa học trong lúc họ chỉ có nghiên cứu và nghiên cứu lắm lúc với hiệu quả chẳng ra sao cả. Nhưng họ là những công chức có biên chế làm thế nào cho họ thôi việc được… Gần 50% ngân sách nghiên cứu được coi như phí phạm. Hiện nay chính phủ đang tìm giải pháp cải tổ. Chính sách sắp được đưa ra thực hiện là thẩm định toàn bộ các trung tâm nghiên cứu. Ở những chỗ có hiệu quả, chánh phủ sẽ quyết định thành lập các trường mới, phát xuất ngay tại các trung tâm này, biến những nhà nghiên cứu thành những giảng viên đại học như chúng tôi… Trong quản lý nghiên cứu chúng tôi coi phong cách Bỉ là chuẩn mực…

Mỗi ngày PGS Hassis cho xe đi rước tôi tại khách sạn. Vì đi với gia đình, tôi đã chọn một khách sạn gần biển, khá xa trung tâm thành phố. Phải sau 45 phút mới đi đến giảng đường.

tunis_ndh1

Hình chụp tại Tunis- Chú ý năm 2007 Ben Ali còn cầm quyền

Tôi chú ý ở Tunis, nạn kẹt xe không trầm trọng tuy ai cũng đi xe hơi. Quang cảnh xe gắn máy chạy rầm rộ, chen lấn lề đường, tôi chỉ thấy tại Việt Nam. Đã từ lâu, chính phủ Tunisie đã có chích sách rất hợp lý để giải quyết vấn nạn ùn tắt giao thông: Hệ thống xe lửa khá tiện nghi và dầy đặc nối liền trung tâm Tunis và vùng phụ cận. Tôi hỏi bác lái xe:

- Gia đình bác chỉ có bác là người đi làm?

- Vâng, chỉ mình tôi. Tôi phải nuôi một vợ, ba con và cha mẹ già.

- Bác chỉ có đồng lương, không có thu nhập nào khác?

- Không, làm sao có khác được, tôi phải lái xe thường trực cho khoa, còn phải lo công việc cho phòng thí nghiệm sức bền vật liệu nữa.

- Vậy lương tháng của bác là bao nhiêu. Xin lỗi câu hỏi hơi tò mò.

- Không sao, có gì là bí mật. Lương tôi mỗi tháng vỏn vẹn chí có 320 dinars, (tương dương với 3,7 triệu VNĐ). Phó GS Hédis Hassis, Giám đốc phòng thí nghiệm lãnh khoảng chừng 800 dinars/tháng.

- Thế vật giá thế nào?

- Một lít xăng giá 1 dinar 20 (14000 VNĐ). Nếu không có tôi đưa rước, giáo sư sẽ phải lấy taxi đi dạy và sẽ phải trả khoảng 15 dinars mỗi chuyến. Một bữa ăn tiệm trung bình tại trung tâm Tunis khoảng 5 dinars.

Những bữa trưa, tôi thường đi ăn riêng với các đồng nghiệp mới quen.

Phó giáo sư Rached El Fatmi, một người đã thực hiện luận án tiến sỹ trong nhưng năm 80, dưới sự hướng dẫn Giáo sư nổi tiếng Pierre Ladevèze tại Cachan (Paris), thường hỏi tôi về tình hình Việt Nam. Tôi cũng vặn lại ông ta:

- Tại Tunisie có tham nhũng chứ?

- Làm sao không có được dưới một chế độ độc tài như hiện nay tại Tunisie.

Tham nhũng thường xảy ra ở cấp cao trong chính quyền, nhưng báo chí không được phép đề cập. Đó là những vụ dính líu đến quản lý tài nguyên đất đai, các dự án hợp tác lớn, các công ty nhà nước.

- Còn cấp dưới?

- Đã bắt đầu có, vì cuộc sống ngày càng khó khăn. Đội ngũ công an cảnh sát rất đông nhưng lương không cao. Khâu hành chính đại chúng thì chưa đến nỗi nào, nhưng cảnh sát lưu thông đã bắt đầu phạt vạ mà không có biên lai. Thông thường xe đi quá tốc độ bị phạt nặng đến 100 dinars nhưng chỉ cần đưa 20 dinars là qua thôi!

- Còn nạn thất nghiệp?

- Không có thống kê và công bố chính thức, nhưng theo tôi rất trầm trọng, không dưới 25%!

ndh_carthage21

Cảnh quan tại di tích Carthage

Cuối tuần tôi cùng gia đình đi du ngoạn. Mấy hôm nay tôi đã ngắm nghía chương trình đi thăm di tích thành Carthage, cách Tunis 20 km về hướng đông bắc. Thành Carthage đươc xây dựng từ năm 814 trước Công Nguyên bởi nữ hoàng Elyssa. Thành phố này lớn mạnh và phồn thịnh rất nhanh nhờ những thương gia người Phéniciens đến từ Trung Á. Năm -146 trưóc Thiên chúa, đế quốc La Mã đã đánh chiếm thành này và bắt đầu một giai đoạn thống trị dài 700 năm. Sau khi tìm được nguồn nước tại một dảy núi bên cạnh, người La Mã cho đào kênh dẫn nước phục vụ cho quân đội và các thương gia thập phương ngày càng đông đảo đến từ Châu Âu và Trung Á. Carthage là cửa vào Phi Châu với tài nguyên thiên nhiên phong phú của châu lục này. Đến năm 200 sau Thiên Chúa giáng sinh, Carthage đã trở thành một thành phố lớn vào bậc nhất thế giới lúc bấy giờ với trên năm trăm ngàn dân.

Ngày nay đền đài, dinh thự nguy nga tráng lệ chỉ còn lại những cột đá gãy đổ với những trang trí lộng lẫy và tinh vi thường thấy ở Roma hay ở Athena. Ngôi đình lớn dài đến 200 m nay đại bộ phận đã bị chôn vùi dưới biển sâu và cây cột nơi chính điện vẫn còn đứng thẳng sừng sững sau hai ngàn năm, như ta thấy trong hình! Thành quách đồ sộ này là thành quả lao động của hàng ngàn dân nô lệ. Người ta đã tìm thấy nhà tù là một hang đá có cửa sắt nhốt dân nô lệ.

Phải nói người Tunisie đã thành công trong việc bảo quản di tích này. Ngày nay không có đoàn du lịch nào đến Tunis mà không dừng chân lại đây. Nhìn những phiến đá gãy đổ, những hoa văn trang trí đầy ấn tượng, du khách không thể không ngậm ngùi truớc thảm cảnh phế hưng của lịch sử. Một khi chiến thắng và nền văn minh chỉ dành cho giai cấp quí tộc, không chia sẻ cho toàn dân, giai cấp ấy không chóng thì chầy sẽ bị tha hoá để cuối cùng đi đến sụp đổ. Còn lại chỉ là những mảnh vụn chơi vơi cùng năm tháng!

Điều mà có lẽ người La Mã không hề nghĩ đến là ở chỗ, chính con cháu những người nô lệ, hai ngàn năm sau, đã trân trọng khai quật, bảo tồn, cải biến những mãnh vụn đỗ vở này thành một khu di tích lịch sử vô giá, đem lại nguồn lợi du lịch bất tận cho nước Tunisie ngày nay…

Tunis ngày 14/4/2007

GS.TSKH Nguyễn Đăng Hưng

Tags: Category: Bài viết, Bút ký
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Both comments and pings are currently closed.

One Response

  1. 1
    thanh 

    Giáo sư tự đứng ra ứng cử đại biểu quốc hội khoá này đã được lãnh đạo cấp trên phê duyệt rồi, trong quá trình vận động tranh cử mới không gặp phải điều gì, qua đó nhà nước Việt Nam khẳng định rằng mọi công dân đều được tự ứng cử, nó hơn xã hội tư bản ở chỗ đó