Wednesday, June 08th, 2011 | Author:
nxh0021

Một sinh viên EMMC Nguyễn Xuân Hùng (thứ hai từ phải) vửa bảo vệ xuất sắc luận án tiến sỹ. Hình chụp chung với ban Giám khảo tại ĐH Liège

Việc du học Châu Âu của các sinh viên Việt Nam

Nguyễn Đăng Hưng

Chọn lựa đúng đối tượng

Việc gởi sinh viên sang cá đại học Châu Âu chuẩn bị luận văn thạc sỹ và tiến sỹ là công việc hàng đầu của các chương trình hợp tác giáo dục đào tạo do tôi đề xướng và điều hành. Chỉ trong khuôn khổ hai chương trình EMMC và MCMC, mỗi năm chúng tôi phải gới sang Châu Âu trung bình 4 sinh viên, theo học trong thời gian ngắn là ba tháng. Nếu tính luôn cả những học viên đi tự túc trong khôn khổ hành chính do chúng tôi quản lý, những sinh viên thường trực lâu hơn (6 tháng hay một năm), thì đã có trên 100 sinh viên được phép sang du học tại các nước Liên Hiệp Châu Âu sau khi có giấy mời đích danh do chính tôi ký.

Gần như tuyệt đối, chỉ những sinh viên đạt được hai điều kiện như sau mới có giấy mời đích danh:

1. Được sắp hạng trong 5 người đứng đầu sau khi tính trung bình kết quả các đợt thi năm đầu của chương trình hai năm thạc sỹ.

2. Có trình độ ngoại ngữ khả quan. Chúng tôi không yêu cầu chứng chỉ này nọ, chúng tôi chỉ trực tiếp xét tuyển qua phỏng vấn. Ngay cả những học viên đi tự túc muốn được chúng tôi hỗ trợ, họ cũng phải là một trong mười người sắp hạng đầu và có trình độ ngoại ngữ (Anh, Pháp) nhất định.

Trưóc khi lên đường sang Châu Âu, tất cả các học viên đều phải có trong tay một chương trình học tập định sẳn: một đề tài nghiên cứu và một giáo sư quốc tế chấp nhận hướng dẫn học viên thực hiện luận văn trong không gian bộ môn của mình.

Một bửa cơm gia đình tại nhà cùng với caá du học sinh Việt Nam

Một bửa cơm gia đình tại nhà cùng với các du học sinh Việt Nam

Tổ chức chu đáo thời gian du học

Và chúng tôi tổ chức để mọi lợi thế thuộc về học viên trong thời gian ngắn ngủi ở nước ngoài: thạc sỹ: 3 tháng, tiến sỹ: 6 tháng hay một năm. Vì học bổng vừa đủ cho chi phí ăn ở, chúng tôi can thiệp với đại Liège (hay các đại học thân hữu các đối tác Châu Âu) để sinh viên Việt Nam được ưu tiên có phòng trọ tại ký túc xá với giá phòng được chính sách xã hội của nhà nước hỗ trợ. Cũng may, ít nhất trong 10 năm đầu (1995-2004), qui chế tuyển chọn đã thành thông lệ, thủ tục hành chính khá nhanh gọn cho nên học viên xuất ngoại luôn luôn sang Bỉ đúng vào thời điểm tựu trường tại Châu Âu.

Chúng tôi bố trí để sang đến đây, sinh viên không bị lạc lõng ngỡ ngàng. Trong những năm đầu của dự án, một trợ lý của tôi còn mang xe riêng lên đến tận sân bay cách Liège 100 km để đón đoàn du học sinh đến từ Việt Nam, như những khách quý. Dần dần sau khi có đông sinh viên công việc đưa rước được các học viên tự tổ chức trên nguyên tắc: ai qua trước có nhiệm vụ giúp đỡ người đến sau. Ngoài ra, tôi cũng không thể không nhắc đến phần đóng góp âm thầm nhưng rất hiệu quả của người bạn đời tôi, một phụ nữ Việt Nam năng động. Nhà tôi đã tích cực không ngừng nghĩ tiếp tay với tôi trong công tác sinh viên. Cô ấy thường đến thăm sinh viên tại nhà, thông báo những thủ tục nhập cư cần thiết, chỉ dẫn chỗ ăn, tiệm mua áo quần chống rét với giá thành vừa túi tiền sinh viên. Nếu sinh viên khó chịu với thức ăn Châu Âu, cô ấy còn chỉ cách tự nấu nướng, mua thực phẩm Việt Nam, cho mượn nồi niêu xoong chảo.

Giải quyết hợp lý việc chung đụng văn hoá

Vì cũng là sinh viên du học trước đây, chúng tôi ý thức được một thực tế quan trọng. Khi đã sống ở nước ngoài, dù muốn hay không, người Việt Nam sẽ là đại diện ít nhiều cho nước Việt Nam, cho hình ảnh Việt Nam trước bạn bè quốc tế. Chính vì vậy việc chung đụng văn hoá nếu không ý thức trước hay xử lý đúng mức sẽ xảy ra những hậu quả tiêu cực. Và người sẽ phải “lãnh đủ” mọi chê trách thường là người chủ trương dư án. Đã có nhiều lần bà giám đốc ký túc xá đại học Liège điện thoại cho tôi với những lời trách móc: sinh viên Việt Nam hay ồn ào, hay xả rác bừa bải, không tôn trọng vệ sinh chung, lắm khi không biết cách sử dụng đồ đạt trong phòng…

Bà ấy bảo: Có em lấy chăn đắp làm khăn lau mặt, phần lớn không làm sạch toilet như trước khi bước vô. Ông giám đốc ký túc xá Đại học Marseille cho tôi hay sau 3 tháng, phòng một sinh viên Việt Nam đã trở thành một thùng rác khỗng lồ, đi qua không thấy bàn chưn. Và ông lấy quyết định không chấp nhận sinh viên Việt Nam nữa bắt đầu từ ngày ấy.  Có lần trong thời điểm đang đi thỉnh giảng tại Việt Nam, tôi nhận được một cú điện thoại từ ông Viện trưởng Đại học Liège : Nhà xuất bản các tạp chí khoa học quốc tế ngành cơ học đã có điện thư khiển trách Đại học Liège vi phạm hợp đồng, cho phép nghiên cứu sinh lạm dụng khi tra cứu tạp chí khoa học trên mạng. Có người trong vài đêm đã tãi xuống trên ngàn bài báo khoa học. Sau khi tra cứu, chuyên gia tin học đã phát giác người phạm pháp là một sinh viên Việt Nam do tôi chọn gửi sang Bỉ! Du học sinh này bị đói thông tin dai dẳng tại Việt Nam, nay thấy có điều kiện dễ dãi, miễn phí tại Bỉ quay ra đam mê sở hữu tri thức, thế thôi chứ làm gì đọc cho hết!

Thế là tôi quyết định hằng năm phải dành một giờ trong khuôn khổ giáo trình mình (Cơ học vật rắn nâng cao) để giảng giải về nghệ thuật giao lưu quốc tế, về những tập tục phong cách thông thường ở Châu Âu: tôn trọng môi trường, luật giao thông, đề cao vệ sinh, phong cách cư xử ở những nơi đông người, cách cư xử lễ phép thông thường, thói quen sắp hàng, nhường lối đi chỗ ngồi cho phụ nữ và người có tuổi…. Tôi đặc biệt lưu ý đến những thói xấu, những biểu hiệu tiêu cực mà người Việt thường mắt phải. Tôi yêu cầu phải gạt bỏ dứt khoát khi ra nước ngoài… Tôi nhấn mạnh ở chỗ tự do tại Châu Âu là rất thoải mái nhưng không có nghĩa là muốn làm gì thì làm, mà phải dừng lại khi thấy có thể xúc phạm đến người khác…

Nội việc này cũng có những hiệu năng bất ngờ. Một học viên xuất phát từ một chi cục của Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Bình Thuận đã rút ra bài học cụ thể về phong cách vệ sinh Châu Âu. Sau ngày được EMMC gởi sang tập sự tại Pháp rồi Bỉ, về cơ quan, việc đầu tiên ông áp dụng cái mới là chi tiền tân trang toilet của cơ quan với huấn thị bảo vệ sinh thái nghiêm ngặt. Toilet này đã có tiếng là sạch nhất cơ quan!

Đi xem văn nghệ cùng GS P. Beckers và các du học sinh Việt Nam

Đi xem văn nghệ cùng GS P. Beckers và các du học sinh Việt Nam

Kết quả khá mỹ mãn

Sau 12 năm hoạt động, tôi có thể đúc kết là trong lĩnh vực chọn lựa và gởi sinh viên du học, hai chương trình EMMC và MCMC đã đạt được kết quả rất mỹ mãn. Việc đáng nói nhất là các sinh viên bậc thạc sỹ đều 100% về nước bảo vệ thành công. Không có một người tìm cách ở lại bỏ cuộc chơi.

Trong tổng số trên ba trăm thạc sỹ tốt nghiệp có trên 50 đối tượng được chọn lựa đi tiếp và bảo vệ thành công luận án tiến sỹ, rất ít trong khuôn khổ hai dự án EMMC, MCMC, phần đông là bằng ngân sách khác của những đại học lớn của các nước tiên tiến (Châu Âu, Mỹ, Canada, Nhật, Úc, Hàn Quốc Singapore…).  Ở cấp bậc tiến sỹ có chừng 30% được mời ở lại nghiên cứu những đề tại hậu tiến sỹ. Cũng có người về Việt Nam nhưng vì không có chỗ làm hợp lý, họ lại phải trở sang Châu Âu xin tiếp tục nghiên cứu.

Như vậy, theo kinh nghiệm riêng của tôi qua 20 năm đào tạo các cấp thạc sỹ và tiến sỹ tại Việt Nam, cứ 15 thạc sỹ có chất lượng mới có thể có 2 tiến sỹ bảo vệ thành công. Như vậy nếu đặt ra ngoài các thứ tiến sỹ chính trị, hay tiến sỹ dỏm, muốn có 20 nghìn tiến sỹ, Việt Nam phải chuẩn bị cho được 150.000 thạc sỹ có chất lượng. Thế mới đạt được chỉ tiêu. Con số cao ngất ngưởng này  nói lên tính bất khả thi của dự án này, nếu ta bình tâm đặt cao tiêu chuẩn chất lượng.

Tại Liège, trong khoảng thời gian 1995-2007 số du học sinh EMMC&MCMC tuy đông nhưng không phải duy nhất. Có nhiều giáo sư Bỉ khác cũng có hợp tác với Việt Nam và cũng có mang sinh viên Việt Nam sang Bỉ. Các học viên thường đùa bảo với tôi làm học trò thầy Hưng cực quá: phải động não liên tục, phải có kết quả trông thấy. Học viên các thầy khác khi sang Bỉ họ tha hồ đi tham quan du lịch, vậy mà túi tiền thì đủng đỉnh thoải mái hơn. Tuy nhiên tôi thấy sinh viên không hề trách cứ mà còn hãnh diện là học viên của hai chương trình chúng tôi quản lý. Họ có được cái nhìn thiện cảm, sự chia sẻ, lòng nể trọng của các đồng nghiệp cùng lớp người Bỉ.

Điều thú vị là có sinh viên không phải do chúng tôi chọn gởi đi, thuộc ngành khác hoàn toàn xa lạ mà sau khi sang Liège cũng trở thành “học trò” của thầy Hưng. Thật vậy, một sinh viên ngành quản trị kinh doanh có tên là Phương Khanh thường sinh hoạt chung với các sinh viên EMMC, MCMC.  Cô này thường tự nhận là “học trò nuôỉ” của thầy Hưng. Sau này về Sài Gòn hành nghề rất thành công, cũng đã trở thành một nhà văn. Đó là nhà văn nữ trẻ Dương Thụy.

Tôi xin giới thiệu sau đây một bài bút ký ngắn của tác giả này. Xin bấm chuột vào đề tựa sẽ có trang nguồn của tư liệu (Homepage Dương Thụy).

Liège ngày 7/6/2011

Cùng đón chúa xuân giữa lòng châu Âu

Dương Thụy

Trình diễn văn nghệ này Tết tại Bruxelles với nhà văn Dương Thụy làm M.C.

Trình diễn văn nghệ này Tết tại Bruxelles với nhà văn Dương Thụy làm M.C.

Năm 2001 tôi du học tại Đại học Liège, Vương Quốc Bỉ. Không phải là lần đầu xa nhà vào ngày tết nên tôi chờ đón dịp đặc biệt này một cách phấn khích trong khi những tu nghiệp sinh khác đang phát sốt vì nhớ quê. Khi nghe giáo sư Nguyễn Đăng Hưng, trưởng khoa của khoa “Cơ học Phá hủy”, Đại học Liège (và là chủ nhiệm chương trình đào tạo Cao học Bỉ – Việt MCMC) gợi ý nhóm tu nghiệp sinh ở Liège chúng tôi nên tham gia văn nghệ cùng đón Xuân do Sứ Quán Việt Nam tổ chức ở thủ đô Bruxelles, tôi tán thành nhiệt liệt.

Tập văn nghệ cùng đón Xuân

Thầy Hưng có một tâm hồn văn nghệ vô cùng dạt dào nên đã có một “tham vọng” thành lập ban văn nghệ “Những cánh chim Liège” với số tiết mục đăng ký lên đến hơn mười bài. Thầy “tổng động viên” toàn bộ lực lượng tu nghiệp sinh là học trò của thầy và tôi, một du học sinh “cô đơn” vì không nằm trong tổ chức nào cả. Chúng tôi đến nhà thầy tập hát đồng ca, những bản nhạc xuân do thầy sưu tầm, photo cẩn thận đưa từng người. Cậu bạn Huy Gia có ngón đàn guitar rất điêu luyện nhưng do phải một mình chiến đấu với cả chục tiết mục, bàn tay cậu muốn sưng vù. Bản thân thầy Hưng thì “máu” tới mức một mình đăng ký hai tiết mục đơn ca, một bài tiếng Anh và một tiếng Pháp. Tôi là nữ duy nhất trong dàn “văn nghệ củ gừng” của nhóm Liège nên được đặt cách làm MC bằng tiếng Pháp, dẫn chương trình song song cùng một MC nam dịch tiếng Việt. Thấy đám chúng tôi tập tành có vẻ tài tử quá, thầy Hưng phải nhấn mạnh “Nghiêm túc lên! Có dân Tây, khách Bỉ, khách Pháp và khách ngoại giao quốc tế đến từ khắp nới đó!”. Để tăng năng suất những buổi tập, thầy Hưng và cô Mai, vợ thầy, đã cất công nấu nướng bồi dưỡng những ca sĩ nghiệp dư vốn chỉ là những con mọt sách. Càng về sau thầy cô có vẻ “đuối” vì phải nấu món ăn Việt cầu kỳ cho cả nhóm mười mấy người ăn nên chúng tôi chuyển sang ăn spaghetti cho nhanh. Thầy có recette (cách nấu) làm spaghetti rất “Việt Nam hóa”, thay vì nêm bằng muối và ăn kèm phô-mai, thầy lại cho nước mắm vào thoải mái. Dân Ý ăn chắc la làng nhưng đám chúng tôi ăn tới tấp khen ngon. Đúng là dân mình không sao sống thiếu nước mắm mà tụi Tây gọi là “vũ khí” vì khi nấu nghe mùi rất dễ sợ.

Biểu dương lực lượng

Vào ngày biểu diễn hôm hai mươi tám tết, đám chúng tôi bắt xe lửa từ Liège lên Bruxelles. Ngày đông tháng giá nên ai cũng run lập cập. Nhưng chúng tôi run vì thời tiết thì ít mà vì hồi hộp thì nhiều. Cả đám đều rên sao thầy Hưng “sung” quá. Sứ quán Việt Nam tổ chức đón Xuân nên thành phần tham dự cũng khá ngoại giao với đầy đủ các khách mời quốc tế cần thiết. Cô Tôn Nữ Thị Ninh khi đó đang là bà lãnh sự. Cô phải đọc bài phát biểu khai mạc bằng ba thứ tiếng Việt, Pháp, Anh. Khán phòng khá ồn ào vì được dùng làm hội chợ xuân với các gian hàng bán đồ trang trí, các hoạt động từ thiện và cả gần chục quầy ẩm thực đang bốc khói thơm lừng. Sau bài phát biểu của bà lãnh sự, chương trình văn nghệ bắt đầu. Chỉ là “cây nhà lá vườn” nhưng những tiết mục đầu tiên đã diễn ra khá bài bản. Đến phiên nhóm Liège trình diễn, chúng tôi lục tục kéo lên đứng chật sân khấu. Chưa biết hát hò thế nào, nhưng phần “biểu dương lực lượng” đã gây ấn tượng mạnh. Chúng tôi nhận được khá nhiều tiếng vỗ tay và nhiều cặp mắt đang dồn lên háo hức.

Ly rượu mừng

Tiết mục đầu, vỗ tay! Tiết mục thứ hai, lộp bộp! Tiết mục thứ ba, im lặng đáng sợ! Tiết mục thứ tư, khán giả bỏ đi gần hết để bu đen trước các quầy ẩm thực! Tiết mục thứ năm, dàn đồng ca chảy mồ hôi ròng ròng dù trời đang dưới không độ! Tiết mục thứ sáu, chúng tôi hát hay chúng tôi rên?! Tiết mục thứ bảy, giá cái sân khấu nứt ra để cả bọn chui xuống! Tiết mục thứ tám, thứ chín, thứ mười… Cuối cùng, ác mộng cho khán giả cũng phải ngưng, cả đám gầm mặt lục tục đi như trốn khỏi sân khấu. Vậy mà thật kinh ngạc, có một bà người Bỉ là khán giả trung thành và nhiệt tình đã can đảm ngồi lại cho đến tiết mục chót. Khi chúng tôi hát bài “Ly rượu mừng” và giơ tay ra dấu như đang cụng ly thì ở dưới bà cũng giơ ly champagne của mình ra như tán thành. Sau khi hoàn hồn, chúng tôi chạy lại cảm tạ người khán giả đặc biệt lịch sự. Tôi đã hứa với lòng từ nay về sau, tôi sẽ chịu khó vỗ tay khi đi đám cưới hay đám tiệc, mặc cho xung quanh đang cụng ly hay làu bàu “Hát như tra tấn!”. Tôi đã có một niềm thông cảm sâu xa dành cho các ca sĩ nhà hàng.

Có bà vợ già

Sau buổi hội chợ Xuân ở Bruxelles, nhóm chúng tôi lại leo xe lửa về Liège. Một anh trong nhóm đã đem theo máy thu âm trong túi áo và bí mật thu lúc hát. Giờ anh mở ra cho chúng tôi nghe lại. Cả đám cười không ra tiếng vì chúng tôi chỉ hát vài bài đầu còn những bài sau thật không khác chi tụng kinh. “Quái” nhất là đoạn “Kìa nơi xa xa có bà mẹ già, từ lâu mong con…” đã bị cả đám hát thành “Kìa nơi xa xa có bà vợ già” mà không ai ý thức được mình đang hát bậy. Thì ra trong lúc tập, một anh đang “chán cơm thèm phở” đã bày trò hát thành “vợ già” nên chúng tôi hát theo cho vui, nào ngờ lên trình diễn cũng hát bậy luôn. Đêm đó nhiều người ngủ lại trong phòng anh trưởng nhóm để “lai rai” Tất Niên, nửa đêm có người đang nằm chèo queo trong gầm bàn bật dậy hát vống lên “Xuân đã về! Xuân đã về!” rồi lăn quay ra ngủ tiếp. Lại có người ngủ mà hát mớ “Cùng đón chúa xuân, vui khắp đất trời!”. Sáng ra họ kể cho tôi nghe với kết luận: sẽ “cạch” nhạc xuân đến già!

Những cánh chim Liège

Tối Giao Thừa, tôi làm ít món Việt Nam mời bạn bè quốc tế ăn chung trong bếp rồi xuống lầu tham gia nhảy nhót với nhóm Trung Quốc. Nhờ sinh viên Trung Quốc rất đông nên không khí khá sôi nổi. Tụi Tây cũng nhân cơ hội đó xáp vô nhảy nhót tưng bừng. Sáng mồng một, nhóm đồng ca “Những cánh chim Liège” đi chúc tết vợ chồng thầy Hưng và được cô đãi món cháo lòng (là món rất sang bên châu Âu). Ngày mồng hai, một anh được vợ gởi qua cái bánh chưng hân hoan mời chúng tôi đến chung vui. Thế là xong, thế là hết tết!
Tôi không biết ấn tượng tết năm đó có còn lưu lại chút gì trong lòng những tu nghiệp sinh Việt Nam ở Liège mà tôi may mắn được quen. Riêng tôi, tôi vẫn giữ lời hứa luôn vỗ tay khi nghe hát dù người ca sĩ đó có “tra tấn dã man” đến mức nào. Và trình độ MC của tôi hẳn tăng đáng kể sau cái lần dẫn chương trình ở hội chợ xuân Bruxelles, cái lần tôi cứ nói còn khán giả cứ ăn. Ôi, mùi chả giò đang vàng trong chảo thơm lừng, mùi tết, mùi đồng hương, mùi Việt Nam giữa lòng châu Âu!

Tags: Category: Bài viết, Bút ký
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. Both comments and pings are currently closed.

4 Responses

  1. [...] Nguyễn Đăng Hưng BÚT KÝ CỦA GS NGUYỄN ĐĂNG HƯNG – Phần 27 [...]

  2. [...] trẻ). – Các trường ĐH đặc thù không nằm trong diện di dời (Tổ quốc). – Việc du học Châu Âu của các sinh viên Việt Nam (Nguyễn Đăng Hưng) – Đưa tiễn nhà nghiên cứu Đào Thái Tôn (Tuổi trẻ) – [...]

  3. [...] Việc du học Châu Âu của các sinh viên Việt Nam (Nguyễn Đăng [...]

  4. [...] BÚT KÝ CỦA GS NGUYỄN ĐĂNG HƯNG – Phần 27 [...]